Dmitry Medvedev دیمیتری مدودف یک مقام معمولی روس نیست. او رئیس‌جمهور روسیه در سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ و نخست‌وزیر این کشور در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ بوده و اکنون معاون رئیس شورای امنیت فدراسیون روسیه است؛ نهادی که در سطح عالی درباره مسائل امنیت ملی و راهبردی روسیه فعالیت می‌کند.

مدودف همچنین رئیس حزب حاکم روسیه متحد است و در سال‌های اخیر به یکی از صریح‌ترین چهره‌های سیاسی مسکو در قبال آمریکا، اروپا و جنگ اوکراین تبدیل شده است. بنابراین اهمیت مصاحبه در این است که رسانه ایرانی با رئیس‌جمهور سابق روسیه و یکی از چهره‌های اصلی ساختار امنیتی ـ سیاسی کنونی مسکو گفت‌وگو کرده، نه صرفاً یک دیپلمات یا تحلیلگر روس. Tasnim News

محورهای گفت‌وگو نیز گسترده بوده است: جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل، میزان حمایت روسیه از ایران، روابط تهران ـ مسکو، همکاری دفاعی، هسته‌ای و فناوری، تنگه هرمز، قفقاز و خزر، اوکراین، نظم جهانی و احتمال معامله روسیه و آمریکا بر سر ایران. RTVI

۱. 🔴 «ایران را فدای هیچ کشوری نمی‌کنیم»

شاید تیزترین گزاره کل مصاحبه در پایان آن بیان شد.

خبرنگار ایرانی مستقیماً از مدودف درباره گمانه‌زنی رسانه‌های غربی پرسید که ممکن است روسیه و آمریکا به توافقی برسند و ایران و اوکراین به «کارت معامله» تبدیل شوند.

پاسخ مدودف صریح بود:

«ما هرگز روابط خود با جمهوری اسلامی ایران را قربانی نخواهیم کرد.»

او سپس تأکید کرد که روسیه و ایران شرکای راهبردی هستند و چنین باقی خواهند ماند. Лента новостей Киева

این از مهم‌ترین بخش‌های مصاحبه است؛ زیرا سؤال مستقیماً یکی از بدبینی‌های موجود درباره مناسبات تهران ـ مسکو را هدف گرفته بود.

۲. 🔴 «ما شریک راهبردی ایرانیم؛ اما متحد نظامی نیستیم»

این بخش شاید از لحاظ تحلیلی حتی مهم‌تر باشد.

خبرنگار ایرانی انتقاد بخشی از افکار عمومی ایران را مستقیماً مقابل مدودف گذاشت:

چرا واکنش روسیه به حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران عمدتاً سیاسی و دیپلماتیک بود و مسکو حمایت عملی بیشتری نکرد؟

مدودف سه پاسخ داد.

اول، گفت روسیه در سطح سیاسی و دیپلماتیک از ایران حمایت کرده و حتی در مواردی در شورای امنیت جلوی قطعنامه‌هایی را گرفته که می‌توانستند زمینه مشروعیت‌بخشی بین‌المللی به حملات علیه ایران را فراهم کنند. او این اقدامات را مصداق «کمک مستقیم» دانست. РБК

اما بلافاصله یک مرز بسیار مهم ترسیم کرد:

روسیه و ایران شریک راهبردی‌اند، اما در یک بلوک نظامی قرار ندارند.

دلیل سوم او نیز جنگ اوکراین بود. مدودف گفت روسیه خود درگیر جنگ است و تسلیحاتی که تولید می‌کند، طبیعتاً در درجه اول برای پیروزی در جنگ خودش اختصاص می‌یابد. Лента новостей Москвы

این شاید صریح‌ترین توضیح مسکو درباره محدودیت حمایت نظامی از ایران باشد.

۳. 🔴 «سطح روابط ایران و روسیه بی‌سابقه است»

مدودف وضعیت کنونی مناسبات تهران و مسکو را «بی‌سابقه» توصیف کرد.

او نقطه آغاز نزدیکی جدی دو کشور را همکاری ایران و روسیه در سوریه دانست و سپس به توسعه روابط اقتصادی، عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای و بریکس و در نهایت معاهده مشارکت راهبردی ۲۰۲۵ اشاره کرد. AfterShock • Каким будет завтра?

به گفته مدودف، تجارت دو کشور در سال گذشته بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و در سال جاری نیز با وجود شرایط جنگی همچنان رو به رشد است. AfterShock • Каким будет завтра?

۴. 🔴 «همکاری دفاعی ایران و روسیه روی میز است»

یکی از بخش‌های قابل توجه مصاحبه، پاسخ مدودف درباره همکاری‌های پیشرفته دو کشور بود.

از او درباره همکاری در هوافضا، انرژی، هوش مصنوعی، صنایع دفاعی و فناوری‌های پیشرفته سؤال شد.

مدودف گفت این حوزه‌ها نه‌تنها ظرفیت همکاری دارند، بلکه برخی از آنها هم‌اکنون بخشی از همکاری دو کشورند.

او به پرتاب ماهواره‌های ایرانی توسط روسیه اشاره کرد و درباره حوزه نظامی نیز تأیید کرد که دو کشور همکاری دفاعی دارند و روسیه برای این همکاری اهمیت قائل است. همچنین هوش مصنوعی را حوزه‌ای برای گسترش همکاری آینده معرفی کرد. Лента новостей Москвы

بنابراین مدودف در این مصاحبه اصل وجود همکاری دفاعی ایران و روسیه را به‌صراحت تأیید کرد؛ هرچند وارد جزئیات آن نشد.

۵. 🔴 «بوشهر، نفت و رشت ـ آستارا؛ سه پروژه کلیدی»

مدودف در توضیح پایه‌های اقتصادی روابط دو کشور، سه حوزه را برجسته کرد.

نخست نیروگاه اتمی بوشهر که آن را نمونه همکاری در فناوری پیشرفته خواند و گفت موضوع احداث نیروگاه جدید و نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک نیز در دستور کار قرار دارد.

دوم، نفت. مدودف ادعا کرد سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی اکنون با تولید حدود ۷ درصد از کل نفت ایران مرتبط است. AfterShock • Каким будет завтра?

و سوم:

راه‌آهن رشت ـ آستارا

مدودف این پروژه در کریدور شمال ـ جنوب را پروژه‌ای با ظرفیت «جهش‌آفرین» توصیف کرد و گفت در صورت تکمیل، می‌تواند یکی از موتورهای توسعه منطقه برای دهه‌های آینده باشد.

در عین حال نکته انتقادی کوچکی نیز داشت: به گفته او، بخشی از تعهدات پروژه هنوز باید از سوی ایران انجام شود. Sabid.ru

۶. 🔴 «جنگ علیه ایران، کشورها را به فکر بمب اتم انداخت»

یکی از جنجالی‌ترین اظهارات مدودف درباره پیامد حملات آمریکا و اسرائیل بود.

او استدلال کرد که حمله نظامی به ایران نتیجه‌ای خلاف هدف اعلامی غرب ایجاد کرده است:

به گفته او، اگر پیش از جنگ بحث دستیابی برخی کشورها به سلاح هسته‌ای فرضی بود، اکنون کشورهای بیشتری ممکن است به این نتیجه برسند که سلاح هسته‌ای تنها تضمین جدی برای جلوگیری از حمله خارجی است.

مدودف این وضعیت را نتیجه سیاست آمریکا دانست. AfterShock • Каким будет завтра?

این سخن مهم است؛ اما باید دقیق نقل شود: مدودف در این بخش نگفت ایران باید بمب اتم بسازد؛ او درباره اثری که جنگ می‌تواند بر محاسبات کشورهای مختلف بگذارد صحبت کرد.

۷. 🔴 «سلاح ترمونوکلئار ایران؟ تنگه هرمز»

خبرنگار از مدودف پرسید اگر جای ایران بود برای افزایش قدرت بازدارندگی در برابر تهدید هسته‌ای آمریکا چه می‌کرد.

مدودف از توصیه مستقیم درباره سلاح هسته‌ای خودداری کرد، اما پاسخ رسانه‌ای بسیار تیزی داد.

او گفت ایران بدون استفاده از سلاح هسته‌ای نیز ابزاری در اختیار دارد که خودش آن را به‌صورت استعاری «سلاح ترمونوکلئار» نامید:

تنگه هرمز.

مدودف استدلال کرد فشار نظامی علیه ایران باعث افزایش قیمت نفت و سوخت شده و حتی مصرف‌کنندگان آمریکایی را تحت فشار قرار داده است. نتیجه‌ای که گرفت این بود:

آمریکا باید مذاکره کند، نه اینکه به تهدید نظامی متوسل شود؛ در غیر این صورت پیامد می‌تواند بحران اقتصادی جهانی باشد. Лента новостей Киева

۸. 🔴 «روسیه آماده میانجی‌گری میان ایران و آمریکاست»

در کنار لحن تند علیه واشنگتن، مدودف یک پیام دیپلماتیک هم داشت.

او گفت روسیه آماده است در هر جایی که بتواند مفید باشد، به فرآیند حل‌وفصل دیپلماتیک میان ایران و آمریکا کمک کند.

از نگاه او نهایتاً بحران باید پشت میز مذاکره حل شود و روسیه برای ایفای نقش میانجی آمادگی دارد. Tasnim News

اما چارچوب پیشنهادی مدودف این بود که مسائل منطقه‌ای در درجه اول باید توسط قدرت‌های خود منطقه حل شوند، نه قدرت‌های فرامنطقه‌ای.

۹. 🔴 «آمریکا و اروپا را در منطقه نمی‌خواهیم»

مدودف در ادامه همین بحث یک موضع صریح‌تر گرفت.

او گفت ایران می‌تواند با همکاری کشورهای عربی، ترکیه و روسیه مسائل منطقه را مدیریت کند و حضور قدرت‌های خارج از منطقه معمولاً مشکل‌آفرین است.

در همین چارچوب از آمریکا، بریتانیا و کشورهای اروپایی به‌عنوان قدرت‌هایی یاد کرد که منطقه برای حل مشکلاتش به آنها احتیاج ندارد. AfterShock • Каким будет завтра?

در عین حال مدودف تأکید کرد روسیه نیز قصد ندارد «جای آمریکا» را در منطقه بگیرد و مدعی شد مسکو خواهان سلطه بر کشورهای دیگر نیست.

۱۰. 🔴 «ایران در هرمز نقش کلیدی دارد»

در بخش پایانی مصاحبه، مدودف درباره تنگه هرمز گفت ایران به دلیل جغرافیا و موقعیت حقوقی خود نقش کلیدی در امنیت این آبراه دارد.

او گفت روسیه خواهان فعالیت عادی تنگه هرمز و باب‌المندب است، اما این وضعیت باید بر مبنای توافق حاصل شود، نه اجبار و فشار نظامی. Лента новостей Киева

این موضع از آن جهت مهم است که مدودف همزمان هم بر اهمیت بازماندن مسیرهای دریایی تأکید کرد و هم نقش محوری ایران را به رسمیت شناخت.

۱۱. 🔴 «حمله در خزر تروریستی بود؛ عذرخواهی اوکراین را باور نکنید»

در بخش مربوط به دریای خزر، خبرنگار درباره حمله اخیر به یک هدف مرتبط با ایران سؤال کرد.

مدودف حمله به کشتی تجاری ایرانی را «اقدام تروریستی» توصیف کرد.

او همچنین درباره عذرخواهی اوکراین از ایران گفت به آن اعتماد نکنید و مدعی شد کی‌یف «فقط زبان قدرت را می‌فهمد.» Лента новостей Киева

مدودف همزمان بر اهمیت کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر تأکید کرد و گفت تکمیل فرایند حقوقی آن برای امنیت منطقه اهمیت دارد.

۱۲. 🔴 «جهان تک‌قطبی باید شکسته شود»

بخش ایدئولوژیک‌تر مصاحبه به آینده نظم جهانی مربوط بود.

مدودف مسئله اصلی دهه آینده را پایان نظم تک‌قطبی و حرکت به سمت جهان چندقطبی دانست.

از نگاه او، غرب هنوز با کشورهای جنوب جهانی با منطق استعمارگرایانه برخورد می‌کند و روسیه، ایران، چین، هند و دیگر کشورهای جنوب جهانی باید در ساخت نظم جدید نقش داشته باشند. Лента новостей Киева

او بریکس و سازمان همکاری شانگهای را نیز بخشی از این مسیر معرفی کرد.

۱۳. 🔴 «اوکراین باید بی‌طرف و غیرهسته‌ای شود»

مصاحبه صرفاً ایران‌محور نبود و بخش مهمی نیز به جنگ اوکراین اختصاص داشت.

مدودف برای پایان پایدار جنگ، شروط شناخته‌شده مسکو را تکرار کرد: تعیین تکلیف مناطق مورد ادعای روسیه، کنارگذاشتن آنچه مسکو «ملی‌گرایی افراطی» می‌نامد و تبدیل اوکراین به کشوری بی‌طرف و غیرهسته‌ای. Tasnim News

او ناتو و غرب را متهم کرد که از اوکراین به‌عنوان ابزاری علیه روسیه استفاده می‌کنند.

جمع‌بندی؛ ۵ پیام اصلی مصاحبه برای ایران

اگر تمام گفت‌وگوی طولانی مدودف را فشرده کنیم، پنج پیام اصلی برای مخاطب ایرانی برجسته می‌شود:

اول؛ مسکو می‌خواهد رابطه تهران ـ مسکو را راهبردی و بلندمدت معرفی کند و مدودف صریحاً گفت روسیه ایران را در معامله با کشور دیگری قربانی نخواهد کرد. Лента новостей Киева

دوم؛ همزمان یک خط قرمز بسیار مهم گذاشت: «شریک راهبردی هستیم، اما متحد نظامی نیستیم.» این جمله کلیدی‌ترین پاسخ او به انتقاد ایرانیان از میزان حمایت روسیه در جنگ است. РБК

سوم؛ روسیه آماده توسعه همکاری در دفاع، هسته‌ای، نفت، هوافضا، هوش مصنوعی و کریدور شمال ـ جنوب است و مدودف اصل همکاری دفاعی را نیز علناً تأیید کرد. AfterShock • Каким будет завтра?

چهارم؛ مسکو در منازعه ایران و آمریکا از موضع ایران حمایت سیاسی می‌کند، قدرت ایران در تنگه هرمز را یک اهرم مهم می‌داند، اما نهایتاً خواهان توافق سیاسی و آمادگی برای میانجی‌گری است. Лента новостей Киева

پنجم؛ مصاحبه صرفاً درباره روابط دوجانبه نبود؛ مدودف تلاش کرد ایران و روسیه را دو بازیگر یک پروژه بزرگ‌تر معرفی کند: گذار از نظم غرب‌محور به نظم چندقطبی با حضور روسیه، ایران، چین، هند و جنوب جهانی. Лента новостей Москвы

در نتیجه، شاید مناسب‌ترین تیتر برای کل مصاحبه این باشد:

«ایران را معامله نمی‌کنیم؛ اما متحد نظامی هم نیستیم»

مدودف در گفت‌وگو با رسانه ایرانی، هم صریح‌ترین تضمین سیاسی مسکو درباره تهران را مطرح کرد و هم صریح‌ترین حد و مرز تعهد روسیه به ایران را توضیح داد.

متن و ویدئوی مصاحبه در وب‌سایت رسمی دیمیتری مدودف